Türkiye’de Kaç Websitesi Sansürlü?

Türkiye’de sansürlenen websitelere dair gerçeğe en yakın veri Engelli Web’de bulunmaktadır. Engelli Web’in verilerine dayanarak 20/09/2015 tarihi itibarıyla Türkiye’de -bilinen- 87387 websitesi mahkeme kararı, savcılık, TİB, YSK, hakimlik, BTK, Maliye Bakanlığı, SPK ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından sansürlenmiştir. Özellikle “bilinen” diyerek belirtilmesinin sebebi, sansürlenen websitelere dair verilerin resmi kaynaklardan değil Engelli Web’e bildirimde bulunan bireylerden gelmesidir. Bu yüzden yüzde 100 doğru bir sayı verebilmek mümkün gözükmemektedir.

BTK, 22/11/2011 tarihinde Türkiye’ye “Güvenli İnternet Hizmeti” adıyla kullanıcıları -sözde- zararlı içeriklerden koruyacağı bir filtreleme sistemi getirmiştir. Türkiye’de yer alan bütün İnternet Servis Sağlayıcıları bu hizmeti zorunlu olarak kullanıcılarına çeşitli profiller altında sunmuştur. Bu profiller [1]:

  • Çocuk Profili: BTK’ya göre, izinli liste yöntemiyle çalışan ve güvenliği uzmanlar tarafından onaylanmış belirli sayıdaki siteyi içeren bir profildir.
  • Aile Profili: BTK’ya göre, yasaklı liste yöntemiyle çalışan ve sadece zararlı içerik barından sitelerin erişime engellendiği bir profildir.

İzinli liste ve yasaklı liste yapısal olarak birinde kaç websiteden oluştuğu belli olmayan bir listenin erişime açık olduğu ve diğerinde de kaç websiteden oluştuğu belli olmayan bir yasak listesi dışında kalan sitelerin erişime açık olduğunu ifade etmektedir. Diğer taraftan, bu sitelerin hangi kriterler göz önüne alınarak sansürlendiğine dair açık ve bilimsel gerekçeler BTK tarafından kamuoyuyla paylaşılmamıştır. Bunun yerine sadece alan adı sorgusunun yapılacağı basit bir sayfa oluşturulmuştur [2]. Örneğin, basit bir sorgu yapıldığında aşağıdaki sonuca ulaşılabilir:
l1
Basit bir sorguyla BTK’nın sözde uzmanlar tarafından güvenliği onaylanmış websiteleri içerdiği söylenen çocuk profilinde açık ve sansürsüz şiddet teşhiri yapan bir website görüntülenebilmektedir [3]. Diğer taraftan, bir başka sonuç aşağıdadır:
l2
Şaşırtıcı bir şekilde dünya çapında popüler (çoğunlukla sanatsal) video paylaşım sitesi Vimeo [4] çocuk profilinde kapalıdır. Yukarıda da belirtildiği üzere, listelerin oluşturulmasında kullanılan kriterlerin neler olduğunun bilinmemesi bir yana, bu iki eski ve İnternet üzerinde uzun bir süredir aktif olan websitenin Çocuk Profili’ndeki durumları da listelerdeki mantık hatasının basit bir göstergesidir.

Türkiye’deki filtreleme sisteminin bir başka kullanım alanı ise İnternet kafelerdir. İnternet kafeler sıkı bir denetim ve kurallara tabi olduklarından dolayı çeşitli yazılımlar kullanmakta ve bu yazılımlar TİB tarafından onaylı filtrelere sahiptirler. Bu filtrelerin yapısı aile profilinde olduğu gibi bir yasaklı liste mantığıyla çalışmaktadır. 17/09/2015 tarihi itibariyle 1517413 websitesi yasaklı listede yer almakta ve İnternet kafelerden erişime sansürlenmiş bulunmaktadır [5]. Liste içerisinden rastgele seçilen bir URL sorgulandığında aşağıdaki sonuca ulaşılmıştır:
l3
İnternet kafelerin kullandığı yasaklı listesinde 04/04/2013 tarihinde yer alan bir website aynı şekilde aile ve çocuk profillerinde de sansürlenmiş durumdadır. Fakat, Engelli Web’in veritabanında yer almamakta ve güvenli internet kullanmayanlarda erişime açıktır. Bir başka örnek aşağıdadır:
l4
Sorguda yer alan porno sitesi Engelli Web veritabanında bulunmamakta ve hakkında herhangi bir mahkeme kararının olduğu bilinmemektedir. Ayrıca, profil kullanmayan internet kullanıcıları için de erişime açıktır. Fakat, her iki profilde ve Internet kafe listesinde sansürlenmiştir.

Tüm bu örnekler ışığında TİB’e sorulması gereken sorular şunlardır; Türkiye’de toplam kaç websitesi sansürlenmiştir? Ayrıca, izinli listede kaç websitesi bulunmaktadır ve uzmanların dikkate aldıkları kriterler nelerdir? Bu kriterler nasıl oluyor da Vimeo’yu sansürlerken LiveLeak’i sansürlemiyor? Yasaklı listede kaç websitesi bulunmaktadır? Aynı şekilde hangi kriterler üzerinden sansürlenmişlerdir? En önemlisi, yüzbinlerce porno websitesi güvenli internet hizmetinden ve internet kafe filtrelerinde sansürlenmiş olurken nasıl oluyor da aynı websiteler güvenli internet hizmeti kullanmayanlarda açık olabiliyor? Çünkü onbinlerce porno site profil dışında da sansürlenmiş durumda.

Güvenli İnternet Hizmeti, güvenli bir internet ortamının yaratılmasından ziyade muktedirin ahlak anlayışı üzerinden şekillendirilen ve keyfiyetine tabi bir hizmet olarak görünmektedir. Bu yüzden, yukarıda sorulan sorular aslında filtre sistemi ve Türkiye’deki sansür yapısının mantık hataları üzerine kurulu olduğunu doğrulamak üzerine sorulmuştur. Çünkü, bir porno websitesi profillerde ve internet kafelerde sansürlü iken aynı site güvenli internet kullanmayanlarda erişime açık olabiliyor. Tam tersi şekilde bir porno websitesi güvenli internet hizmeti kullanılsın veya kullanılmasın tamamen sansürlenmiş de olabiliyor. Buradaki temel mantık şudur; bir buçuk milyon üzerinde sansürlenen websitenin yaratacağı tepkiyi azaltabilmek için yüzbinlerce siteye bu şekilde göz yumuluyor. Ayrıca, TİB zaten bu sitelerin müstehcen içerikleri sahip olduklarını da biliyor. Bu yüzden aile ve çocuk profillerinde erişime engelleniyor. Ama sansürlenen website sayısının kontrollü bir şekilde artması için de aceleci davranılmıyor.

Diğer taraftan, LiveLeak ve Vimeo gibi örnekler de ortaya çıkabilmektedir. Bu da çocuk profilindeki filtre sisteminin uzman kontrolünden ziyade rastgele oluşturulduğuna işaret etmektedir. Tüm bu bilgiler ışığında asıl korkutucu olanı ise hiçbir kriteri belli olmayan filtre sisteminin toplamda kaç milyon websiteyi içerdiği, ulusal güvenlik, ekonomik çıkarlar, siyaset ve ağ araçları gibi genel sansür kategorilerinde farklı filtreler içerip içermediği, içeriyorsa kaç websiteden oluştuğu ve filtreler aktif değilse hangi durumlarda aktif olabileceğinin bilinmemesidir. Kaldı kı, profillerde yer alan sansürlenmiş bir websitenin Engelli Web veritabanında yer almaması da mümkündür. Bu yüzden 87387 websitenin “bilinen” olarak adlandırılmasını doğrulamaktadır.

Devlet, aileler ve çocukları adına hangi websitelere erişip hangilerine erişemeyeceğine karar vermekten de ziyade sansürün üzerini güvenli internet kavramıyla örtebileceği bir filtre sistemi oluşturmuştur. Bu filtre sisteminin kaç milyon websiteyi içerdiği ve hangi koşullar altında Türkiye’deki internetin tamamını etkileyeceği de bilinmemektedir. Özgürlükten anlaşılanın filtre seçip seçmemenin olması ise demokrasiye bakış açılarının bir diğer göstergesidir. TİB sorulara cevap verir mi vermez mi bilinmez ama Türkiye’de kaç websitesi sansürlü denildiğinde bir buçuk milyon üzerinde demek pek de yanlış gözükmüyor.

[1] http://www.guvenlinet.org/tr/menu/14-Profillerde_Neler_Var_.html
[2] http://www.guvenlinet.org/tr/domain_sorgula.html
[3] http://liveleak.com
[4] https://vimeo.com
[5] İnternet kafe filtresinde yer alan websitelerin tamamı

Sansürde Son Gelişmeler

Hukuka aykırı kanun tasarısı, insan haklarına aykırı kurum TİB. Ne derseniz diyin. Bunun adı açık ve net biz imza attığımız insan hakları sözleşmesini tanımıyoruz demektir.

Yeni 5651 sayılı “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayın Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun” tasarısı torba yasa içine konularak mecliste görüşmelerine başlandı. Fakat, gelen tepkilerden sonra oturum 4 Şubat tarihine ertelendi. Tasarının TİB’e sağladığı koruma kalkanı ve MİT kökenli başkanların atanması ile yerli NSA yapısına dönüşeceği defalarca belirtildi, yazıldı ve çizildi. Bununla birlikte, torba yasayla 5651 sayılı kanun henüz geçmemesine rağmen TİB hukuka aykırı olarak erişim engelleme ve içerik kaldırma taleplerinde bulunmaya başladı bile. Sırayla erişime engellenen siteleri ve gerekçelerine bir bakalım:

  • Vimeo

Vimeo, 8 Ocak 2014 tarihinde “müstehcenlik” gerekçesi ile erişme engellendi. Erişime engellenme asıl nedeni Başbakan’ın kardeşi Mustafa Erdoğan’a ait bir videonun sitede yer almasıydı. Video, özel hayatın gizliliğini ihlal etmektedir. Fakat, bunun için Vimeo ile iletişime geçmek yerine siteye erişimin tamamen engellenmesi tercih edildi. İçerik silindikten ve Vimeo bir süre erişime engellendikten sonra karar kaldırıldı.

  • Soundcloud

Soundcloud, 16 Ocak 2014 tarihinde Sümeyye Erdoğan’ın telefon görüşmelerine ait ses kaydının yayımlanmasından sonra erişime engellendi. Bununla birlikte, yayımlanan ses kayıtlarında sadece Sümeyye Erdoğan yoktu. Ayrıca, Başbakan’a ait ses kayıtlarını da içermekteydi. Aynı Vimeo’da olduğu gibi içeriğin kaldırıması talebi yerine site tamamen erişime engellendi ve Soundcloud şu an hala engelli durumdadır.

  • Vagus.tv

Vagus.tv, 16 Ocak 2014 tarihinde “koruma tedbiri” kararı ile habersizce erişime engellendi. Habersizceden kasıt, Vagus.tv’ye herhangi bir bildirimde bulunulmadan direkt olarak engellenmesidir. Ayrıca Vagus.tv sahibi Serdar Akinan, engelleme ile ilgili bilgi almak için TİB’e giden avukatlarının hiçbir yetkileye ulaşamadıklarını ve Cumhuriyet Başsavcısı’nında böyle bir kararının olmadığını belirtti. Karar olmadığı halde TİB’in hukuka aykırı bu engeli bir yana, henüz kanun tasarısı kabul edilmeden yapmış olduğu engel için cevap vermeye tenezzül bile etmemesi ilerleyen süreçte özgür basına yapılacakların bir habercisidir. Ek olarak, hala erişime engellidir.

  • T24 ve soL Haber Portalı

T24 ve soL Haber Portalı, 1 Şubat 2014 tarihinde BTK ve TİB tarafından yayımlamış oldukları “CHP’li Oran’dan Erdoğan’a: Sabah ve ATV için satın alma talimatı verdiniz mi?“, “Sabah-ATV havuzunu Erdoğan mı doldurdu?” ve “2. dalgada adı geçen kişiler hakkındaki yakalama kararı kaldırıldı!” haberlerinin yayından kaldırılması için tebligatta bulunuldu. Bu tebligata göre; “04/05/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun“‘a dayanarak konu içeriğin çıkarılması istenmektedir. İçeriklerin hukuka aykırı bir şey içermemelerine rağmen böyle bir istekte bulunulmuş, ayrıca kaldırılmadığı takdirde Türkiye’den erişime engelleneceği de bildirilmiştir. Burada sadece özgür basına uygulanan sansür bir yana bir siyasi partiyle ilgili habere ve içeriğe de dolaylı bir sansür söz konusudur.

Yukarında bahsedilen erişim engelleri ve içerik kaldırma talepleri TİB’in Internet üzerinde hüküm verebilen ve hükümetin sansür isteklerini yerine getiren bir kurum olduğunun tıpkı bugüne kadar yaşanan süreçte olduğu gibi açık bir delilidir. Diğer yandan, TİB’in MİT kökenli bir yönetime kavuşması, yeni 5651 sayılı kanun tasarısı ile de yasal bir koruma kalkanına sahip olması radikal sansürün en büyük habercisidir demiş ve özgür basından siyasi partilere doğru bir sansür dalgasının başlayacağını öngörmüştüm. Bugün yaşananlara baktığımızda sansür işleyişinin bu ifademe tamamen uyduğunu gördüm.

Ek olarak, belirtmeden edemeyeceğim birkaç nokta var. “Daha yeni 5651 sayılı kanun çıkmadan böyle oluyor” dediğiniz anda kanun çıktıktan sonra yapılacak sansürleri bir ister istemez kabul ettiğiniz veya kanunda yazıyor yapacak bir şey yok dediğiniz anlamına da geliyor. Elbette böyle bir şeyi kimse istemez fakat bunu da görebilmek önemlidir. Ayrıca, yeni tasarı insan haklarına aykırıdır. Aykırı bir kanunun kararları da doğal olarak hukuka aykırı olacaktır. Türkiye’nin de altına imza attığı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırı bir kanun ile yapılacaklara “hukuka uygundur” demek abesle iştigaldir. Bir diğer nokta da, TİB hukuka aykırı hareket ederek 5651 sayılı kanun tasarını meşrulaştırmaya çalışmakta, yaptıkları ile kanun da desteğini alarak yeni bir yasal zemin hazırlamaktadır.

Malesef, bizleri radikal, fişlemeye dayanan, toptan gözetimci ve insan haklarına aykırı sansürlerlerin olacağı daha da kötü bir dönem beklemektedir. Yeni 5651 sayılı kanun daha çıkmadan TİB hukuka aykırı yaptırımlarda bulunarak MİT kökenli yeni yapısı ile yerli NSA olma yolunda hızlı adımlarla ilermekte, Internetin hükümet süzgeci olmaktadır. Internet güçle kutsanmış iktidarın mülkü, iktidarın bizlere dayattığı sansürcü anlayış da hukuk değildir.

Bu Kitabı Çalın – Sansür Özel Sayısı

2014-02-01-014320_1920x1080_scrot
Yeni 5651 sayılı kanun henüz kabul edilemedi fakat Vimeo, ardından Soundcloud, sonra Vagus.tv‘ye erişime engellendi ve son olarak da TİB tarafından t24’ten içerik kaldırımı talebinde bulunuldu. TİB’in hukuka aykırı talebi ve yaptırımları bir yana, yeni tasarı ile kendisine bir koruma kalkanı sağlayarak hukuka aykırı yaptırımlarının da üzeri örtülerek radikal bir sansür ve fişleme aracına dönüştürülmektedir.

Bu Kitabı Çalın Sansür Özel sayısı bu konularda az da olsa ışık tutmak adına hazırlandı. Bununla birlikte, Sansür Özel sayısı beş makaleden ve bir de milletvekilerine çağrıdan oluşmaktadır. Makaleler, sansürün bilim etiğini nasıl etkilediği, yeni 5651 sayılı kanun tasarısı ve Internette sansürün nasıl işleyeceği, sansürün bizleri etkileme derecesi, son gelişmeler ve 5 Şubat 2014 tarhinde kabul edilen kanun ile Türkiye’nin Internetteki yeni yeri konularındadır.

Son olarak, sansür ile ilgili güncel veya sansürün etkileri konulu bir makalenizin bu kitapta yer almasını istiyorsanız benimle iletişime geçebilirsiniz. Böylece, Sansür Özel sayısını içerik olarak daha da zenginleştirebiliriz.

İndir: https://anonfiles.com/file/143444cbb6f85fe2e220f8d16a837f63

Youtogg

Kendi işlerimi kolaylaştırmak için bir script (betik) yazdım. Bunu da sizlerle paylaşmadan olmazdı. Genelde saçma isimler bulmakta üzerime yoktur. Bu betik için de aynısı oldu diyebilirim.

Ne işe yarıyor?
Youtogg, hemen hemen birçok video sitesinden (Youtube, Vimeo, Dailymotion vd.) video indirip bunları ses formatına (*.ogg) dönüştürmenize olanak sağlayan basit bir betiktir. Bunun dışında, Tor ağı üzerinden indirme seçeneği hariç hiçbir özelliği yoktur.

Nasıl çalışıyor?
İlk olarak, kullanıcı dizini altında “youtogg” dizini oluşturuyor. İndirdiği videolar ve dönüştürdüğü ses dosyalarına buradan erişebileceksiniz. Ardından, indirmek istediğiniz video linkini girerek istediğiniz formatı (mp4, flv, webwm vd.) ve çözünürlüğü seçeceğiniz bir ekran çıkmaktadır. Burada 18, 22, 143 vd. gibi seçimler yapıyorsunuz. Bu noktada bağlantı hızınıza göre hareket edebilirsiniz. Bununla birlikte, video indikten sonra sizlere dönüştürülecek çıktının adını sormaktadır. Örneğin, burada şarkının ve sanatçının adını veya ikisini birden (ya da ne yazarsanız) yazabilirsiniz.

Kurmanız gereken birkaç uygulama/kütüphane var. Bunlar, youtube-dl, ffmpeg ve libvorbis. Dağıtımınızın paket yöneticisinden aratarak kurabilirsiniz. Tor ağı seçeneği opsiyoneldir. Eğer, Tor ağı üzerinden indirmek isterseniz tor ve polipo paketlerini de kurmanız, polipo’yu tor için ayarlamanız gerekmektedir. Kısaca bir polipo ayarı (/etc/polipo/config) göstermem gerekirse:

daemonise=false
diskCacheRoot=/var/cache/polipo/
proxyAddress=127.0.0.1
proxyName=localhost
serverSlots=4
serverMaxSlots=8
cacheIsShared=true
allowedClients=127.0.0.1
socksParentProxy = localhost:9050
socksProxyType = socks5

Neden?
Öncelikle, bu betik benim için gerekli. Flash  ve HTML5 kullanmıyorum. Genelde bir video izleyeceksem bunu youtube-dl ve mplayer ile birlikte yapmaktayım. Fakat, dinlediğim şarkıları telefonda veya mp3 çalarda da bulunmaları ve tekrar tekrar indirmemek için böyle bir şey yaptım. Benim işimi fazlasıyla görüyor. Diğer yandan, belki ilgisini çeken birileri betiği geliştirmek isteyebilirler. Ek olarak, bir yazılımcı değilim. Kod yazmayı bilmiyorum.

Kod

#!/bin/bash
#
# Youtogg is a basic video to ogg conversion script.
#
# Dependencies: youtube-dl, ffmpeg, libvorbis
# Optional: tor, polipo
# Contact: kusburnu@riseup.net
###
# Welcome screen
_welcome () {
	echo $@ | sed -e 's/^/../' -e 's/$/../' -e 's/./*/g'
	echo $@ | sed -e 's/^/* /' -e 's/$/ */'
	echo $@ | sed -e 's/^/../' -e 's/$/../' -e 's/./*/g'
	}
_welcome "WELCOME TO YOUTOGG"
echo
###
# Folder check
_folder_check () {
	if [ -d ~/youtogg ]
	then
		read -p "Video Link: " video
		echo
	else
	        echo "Creating youtogg folder"
		mkdir ~/youtogg
		read -p "Video Link: " video
		echo
	fi
}
_folder_check "$@"
###
# Video download
_video_download () {
	while true
	do
		echo
		read -p "Do you want to torify? (Y/N) " answer1
		echo
		case $answer1 in
			[yY]* ) cd ~/youtogg && filename=source && 
				youtube-dl -F --proxy "127.0.0.1:8123" $video &&
				echo && read -p "Choose your video format: " format &&
				echo && youtube-dl -f $format -o $filename --proxy "127.0.0.1:8123"  $video
				break;;

			[nN]* ) cd ~/youtogg && filename=source &&
				youtube-dl -F $video && echo && read -p "Choose your video format: " format &&
				echo && youtube-dl -f $format -o $filename $video
				break;;

   		* )     echo "Y or N, please!";;
  	esac
done
}
_video_download "$@"
###
# Name for the output file
_filename () {
	echo
	read -p "Output filename: " name
	echo
}
_filename "$@"
###
# Converting video to ogg
_convert () {
		while true
		do
			ffmpeg -i $filename -vn -acodec libvorbis "$name.ogg"
			echo
			read -p "Do you want to keep video file? (Y/N) " answer2
			echo
			case $answer2 in
				[yY]* ) mv $filename $filename.$(date +%m%d%Y_%H%M%S)
					break;;

				[nN]* ) rm $filename
					break;;

   		* )     echo "Y or N, please!";;
  	esac
done
}
_convert "$@"
###
# Log
_log () {
	echo "$video = $name.ogg" > youtogg.log.$(date +%m%d%Y_%H%M%S)
}
_log "$@"
###
# Loop
_loop () {
	while true
	do
		echo
		read -p "Do you want to convert again? (Y/N) " answer3
		echo
		case $answer3 in
			[yY]* ) _folder_check "$@" && _video_download "$@" && _filename "$@" && _convert "$@" && _log "$@"
				break;;

			[nN]* ) echo "Goodbye!" 
				exit;;

   		* )     echo "Y or N, please!";;
  	esac
done
}
_loop "$@"

Son olarak…
Bu kodu aynen bir metin düzenleyicisine kopyalayıp kaydedin. chmod +x dosyadı ile çalıştırılabilir hale getirin. Son olarak, terminalden çalıştırın. Hepsi bu kadar. Kullanır ve yorum yaparsanız memnun olurum. Önerilerinizi ve geliştirmelerinizi de eklerseniz mükemmel olur.

Ekleme (01.02.2014): Log eklendi.